Son yıllarda trafikte scooter, elektrikli bisiklet ve paylaşımlı e-scooter gibi araçların kullanımı hızla artmıştır. Bu tür araçların çoğalmasıyla birlikte, alkollü kullanım durumu ve cezai yaptırımlar da merak konusu olmuştur. Türkiye’de, Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi kapsamında motorlu, motorsuz ve özel amaçlı tüm araçlarda alkollü araç kullanımı yasaklanmış olup, belirli promil sınırları ile cezai yaptırımlar uygulanmaktadır. Bu makalede, scooter, bisiklet ve paylaşımlı araçlarla alkollü yakalanmanın hukuki durumunu, stajyer ve kalıcı ehliyet sahiplerine etkilerini inceleyeceğiz.

Karayolları Trafik Kanunu Kapsamında Scooter ve Bisikletler
Son günlerde özellikle İzmir ve İstanbul illerinde  sıklıkla elektrikli scooter ve bisiklet sürücüleri trafik ekiplerince çevrilip, alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında 6 ay ve 2 yıl sürelerle sürücü ehliyetinin geri alınması ve stajyer sürücü ehliyetlerinin iptali yaptırımları uygulanmaktadır. Bu yaptırımlara ilişkin yapılan itirazlar ise ilgili mahkemelerce reddedilmektedir. Bu durum toplum nezdinde anlaşılması güç bir hale bürünmüştür. Her ne kadar scooter ve bisiklet gibi araçlar plakalı ve karayollarına kayıtlı araçlar olmasa da bu yaptırımların uygulanmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır. Bu sebeple elektrikli scooter, bisiklet vb. araç kullanıcıları 0.21 promil ve üstü kadar alkollü bulunması halinde hiçbir şekilde bu araçları kullanmamalıdır. Bu durum ne kadar karmaşık gelse de kanunun amacı göz önüne alındığında yalnızca motorlu taşıt sürücülerinin değil trafiği tehlikeye sokabilecek her türlü araç sürücülerinin öncelikle toplumun ve kendi güvenlikleri için alkollü olarak araç sürmemeleri ön görülmüştür. Burada daha karışık olan kısım ise hususi araç statüsünde olan araçlarda alkol promil sınırının 0.50 olarak uygulanırken, bunun dışında kalan tüm araçlar için elektrikli scooter ve bisiklet de dahil olmak üzere 0.21 promil üstünde alkol promil sınırını aşmaması gerekmektedir. Bu husus Karayolları Trafik Kanunu’nda açıkça belirtilmektedir. Yine de şahsi görüşümüze göre son yıllarda yaygınlaşan bu tür araçlar için kanunda özel düzenlemeler getirilmesi ve bu tür araçların da alkollü olarak sürülmesi durumunda nasıl yaptırımlara tabi tutulacağıyla ilgili olarak spesifik yaptırımlar ön görülmelidir.

Karayolları Trafik Kanunu’na göre, motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve traktörler, “araç” kapsamına girmektedir. Bu tanıma göre scooter, bisiklet ve elektrikli araçlar da Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Bu araçlarla trafikte alkollü bir şekilde yakalanan sürücüler için ehliyete el koyma ve para cezası gibi yaptırımlar gündeme gelebilir.

Kanunun 48. maddesi uyarınca, alkollü araç kullanımı konusunda özel düzenlemeler bulunmaktadır. Hususi otomobil haricindeki araçlarda, sürücünün kanında 0.21 promil veya daha fazla alkol tespit edilmesi halinde cezai işlem uygulanır. Bu sınır, scooter ve elektrikli bisiklet gibi araçlar için de geçerlidir.

Scooter ve Bisikletlerde Alkol Denetimi ve Ehliyete El Koyma Yaptırımı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi gereğince, scooter, bisiklet ve diğer motorlu veya motorsuz araçları alkollü kullanmak yasaklanmıştır ve 0.21 promil üstü alkol tespit edilen sürücüler hakkında cezai işlem uygulanır. Bu kapsamda:

Ehliyete El Koyma
Scooter, bisiklet ve paylaşımlı elektrikli araçlarda 0.21 promil üzerinde alkol tespiti halinde ehliyete el koyma işlemi yapılır. Özellikle kamu güvenliği açısından, trafik kazasına veya kazaya sebebiyet verebilecek durumlar söz konusu olduğunda bu yaptırım uygulanmaktadır.
Para Cezası
Alkollü olarak scooter veya bisiklet kullanmak, belirlenen promil sınırının aşılması durumunda idari para cezasını da gerektirir. Cezanın miktarı her yıl güncellenmektedir ve Karayolları Trafik Kanunu’na göre belirlenmektedir.
Kamu Güvenliği Riski
Scooter, bisiklet veya elektrikli araçlarla trafikte alkol nedeniyle kaza riski oluşturan sürücülere, yalnızca ehliyete el koyma değil, aynı zamanda daha ciddi yaptırımlar da uygulanabilir. Özellikle kazaya sebebiyet verilmesi halinde sürücü hakkında ek cezai işlemler yapılabilir.

Stajyer Ehliyet Sahipleri İçin Alkol Tespiti Durumu
Stajyer ehliyet sahipleri için Türkiye’de daha sıkı kurallar uygulanmaktadır. 2 yıllık stajyer ehliyet süresi boyunca, sürücünün 75 ceza puanını aşmaması ve özellikle alkollü araç kullanımı gibi ciddi trafik ihlallerinden kaçınması gereklidir. Stajyer ehliyet sahipleri için alkol sınırı ise sıfırdır; yani stajyer ehliyet sahipleri hiçbir şekilde alkollü araç kullanamazlar.

Bu durumda, stajyer ehliyet sahibi bir sürücü scooter, bisiklet veya benzeri bir aracı alkol alarak kullanır ve trafikte denetim sırasında alkol tespiti yapılırsa, ehliyetine el konulma ve stajyer ehliyetin iptali riskiyle karşı karşıya kalır.

Stajyer Ehliyet İçin Özet:

Alkollü Sürüş Yasağı
Stajyer ehliyet sahiplerinin trafikte alkol kullanımı sıfır toleransla değerlendirilir. 0.21 promil veya daha yüksek alkol tespiti halinde stajyer ehliyet iptali yapılabilir.
Ehliyet İptali Riski
Scooter veya bisiklet gibi araçları kullanırken alkollü olarak yakalanan stajyer ehliyet sahipleri, stajyer ehliyetin iptaliyle karşılaşabilir.

Kalıcı Ehliyet Sahipleri İçin Alkol Tespiti Durumu
Kalıcı (eski) ehliyet sahibi sürücüler için de scooter ve bisiklet gibi araçları kullanırken 0.21 promil üstü alkol tespiti halinde yaptırımlar söz konusudur. Kalıcı ehliyet sahipleri, trafikte bu tür araçlarla alkollü yakalanmaları durumunda ehliyete el koyma cezası ile karşı karşıya kalabilirler.

Kalıcı Ehliyet İçin Özet:

Ehliyete El Koyma İşlemi
Kanunda belirlenen promil sınırı olan 0.21’in üzerinde alkol tespit edilen kalıcı ehliyet sahipleri için de ehliyete el koyma işlemi uygulanır.
Para Cezası
Kalıcı ehliyet sahipleri, scooter ve bisiklet gibi araçları alkollü kullanmaları durumunda idari para cezasına da tabi tutulur.

Alkol Tespiti Durumunda Uygulanan Diğer Yaptırımlar
Scooter veya bisiklet gibi araçlarda alkol tespiti halinde aşağıdaki gibi ek yaptırımlar uygulanabilir:

İdari Para Cezası
Alkollü olarak scooter veya bisiklet kullanmak, hem kamu düzenini tehdit edebileceği için hem de trafik güvenliğini tehlikeye atabileceği için idari para cezası ile cezalandırılabilir.
Ehliyete Puan İşlenmesi
Alkollü sürüş, sürücünün ceza puanı sistemine işlenir. Belirli bir ceza puanının aşılması halinde ehliyete el koyma ve diğer yaptırımlar devreye girebilir.
Adli Soruşturma ve Ek Yaptırımlar
Eğer alkollü sürüş sırasında kazaya sebebiyet verilirse, sürücü hakkında ceza soruşturması başlatılabilir ve mahkeme kararıyla ek cezalar uygulanabilir.

Sonuç
Karayolları Trafik Kanunu’na göre, scooter, bisiklet ve martı gibi araçlar “araç” statüsünde değerlendirilmekte olup, alkollü olarak kullanıldıklarında 0.21 promil üstü alkol tespiti halinde sürücüye ehliyete el koyma ve para cezası gibi yaptırımlar uygulanmaktadır. Stajyer ehliyet sahipleri için ise alkollü sürüşte sıfır tolerans politikası geçerlidir ve bu durumda ehliyetin iptali söz konusu olabilir.

Bu nedenle, scooter, bisiklet ve benzeri araçların trafikte alkollü kullanılması ciddi yaptırımlarla karşılaşmaya sebep olabilir. Hem stajyer hem de kalıcı ehliyet sahiplerinin alkollü sürüşten kaçınarak, trafikte kamu güvenliğini ve kendi haklarını korumaları büyük önem taşır.

Eğer Kırıkkale’de avukat arıyorsanız, hukuki danışmanlık ve dava süreçlerinde yanınızda olmak için buradayız.